โครงการวิจัยปฏิบัติการ (Action  Research)

 

ชื่อเรื่อง                  การศึกษาบทบาทหน้าที่เกษตรตำบลต่องานส่งเสริมการเกษตร

และพัฒนาการเกษตรของท้องถิ่น

 

ชื่อผู้เสนอ             สำนักงานเกษตรอำเภอปักธงชัย

                                สำนักงานเกษตรจังหวัด

                                กรมส่งเสริมการเกษตร

                                กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

 

ผู้ควบคุมการดำเนินงาน                   เกษตรจังหวัดนครราชสีมา

                การศึกษาบทบาทหน้าที่เกษตรตำบลต่องานส่งเสริมการเกษตรและพัฒนาการเกษตรของท้องถิ่น  เป็นกระบวนการพัฒนาโดยเน้นการมีส่วนร่วมของภาคชุมชน/เกษตรกร ให้เข้ามามีบทบาทในกระบวนการพัฒนาสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน การพัฒนาบนฐานความรู้ (Knowledge Based)  เพื่อให้บรรลุผลตามเป้าหมายการพัฒนา

                สำนักงานเกษตรอำเภอปักธงชัย    ซึ่งมีหน้าที่ให้การสนับสนุนการปฏิบัติงานของ เจ้าหน้าที่  ส่งเสริมการเกษตรระดับตำบลให้สามารถปฏิบัติงานร่วมกับท้องถิ่นหลังจากการกระจายอำนาจการถ่ายโอนงานไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

ภารกิจที่ถ่ายโอน ประกอบด้วย

1.       ภารกิจการสำรวจข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร

2.       ภารกิจการจัดทำแผนพัฒนาการเกษตรระดับตำบล

3.       ภารกิจการบริการข้อมูลและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์

4.       ภารกิจการรวบรวมส่งเสริมภูมิปัญญาพัฒนาท้องถิ่น

5.       ภารกิจช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติ

6.       ภารกิจสำรวจช่วยเหลือป้องกันกำจัดศัตรูพืช

7.       ภารกิจการฝึกอบรมอาชีพการเกษตร

8.       ภารกิจการรวมกลุ่มละพัฒนากลุ่ม

9.       ภารกิจการกระจายพันธุ์

10.    ภารกิจศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีประจำตำบล

 

 

 

 

ความสำคัญของปัญหา

การทำงานส่งเสริมการเกษตรในระดับพื้นที่ ใช้ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร

ประจำตำบล(ศบกต.) เป็นกลไก ในการขับเคลื่อนสนับสนุนให้ชุมชนสามารถผลักดันงานการเกษตรระดับตำบลโดยชุมชนเอง เจ้าหน้าที่สนับสนุนการจัดการเรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรที่เหมาะสมแก่เกษตรกร/ชุมชน โดยมีคณะกรรมการบริหารศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลและอาสาสมัครเกษตร  รวมทั้งกลุ่ม/เครือข่าย เช่น วิสาหกิจชุมชน เจ้าหน้าที่เกษตรตำบลเรียนรู้และพัฒนาตนเองการทำงานร่วมกันเป็นทีม กับเพื่อนร่วมงาน น้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการ    ส่งเสริมการเกษตร

 

วัตถุประสงค์

1.       เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่เกษตรตำบล

2.       เพื่อให้มีระบบงานที่ดีเชื่อมโยงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

3.       เพื่อให้เกิดแผนงานโครงการพัฒนาการเกษตร ที่สอดคล้องกับความต้องการของเกษตรกรและเหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่

 

ขอบเขตการศึกษา

                กรณีศึกษาบทบาทหน้าที่เกษตรตำบลต่องานส่งเสริมการเกษตรและพัฒนาท้องถิ่นในเขตพื้นที่อำเภอปักธงชัย  ประกอบด้วย 13  อบต. 5  เทศบาล ระหว่างเดือนสิงหาคม  2551 ถึง เดือนกันยายน 2552

นิยามศัพท์เฉพาะ

                เจ้าหน้าที่เกษตรตำบล  หมายถึง  นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรและพนักงานราชการ

                เจ้าหน้าที่ อบต.  หมายถึง  เจ้าหน้าที่ อบต. หรือเทศบาล ที่ได้รับการแต่งตั้งให้ประสานงานกับ เจ้าหน้าที่เกษตรตำบล

                กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น  หมายถึง  อบต. / เทศบาล ในท้องที่อำเภอปักธงชัย

                ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบล หมายถึง  ศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบล หรือเทศบาลในพื้นที่อำเภอปักธงชัย

                ท้องถิ่น  หมายถึง  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อบต. เทศบาล

                ภารกิจถ่ายโอน  หมายถึง  ภารกิจกรมส่งเสริมการเกษตรถ่ายโอนให้กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น  ประกอบด้วย  9  ภารกิจ

                ผลการปฏิบัติงาน  หมายถึง  เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ปกครองส่วนท้องถิ่นแล้วปรับกระบวนการทำงานร่วมกัน  ลดขั้นตอนและเพิ่มระบบการประสานงานที่ถูกต้องและรวดเร็ว

 

 

 

ระเบียบวิจัยการศึกษา

1.       การศึกษาในครั้งนี้เป็นการวิจัยปฏิบัติการ(Action  Research)

2.       พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่ปกครองส่วนท้องถิ่น      ในราชกิจจานุเบกษาเล่มที่ 19  ตอนพิเศษ 232  วันที่  13  มีนาคม 2545

3.       บันทึกข้อตกลงว่าด้วยความร่วมมือสนับสนุนการดำเนินงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร

ของท้องถิ่น ระหว่างกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น กับ กรมส่งเสริมการเกษตร

 

ประโยชน์ที่ได้รับ

1.       เกษตรตำบลมีความพร้อมในการทำงานร่วมกับท้องถิ่น

2.       มีแผนพัฒนาการเกษตรที่สามารถนำไปปฏิบัติได้เองโดยชุมชน

3.       สามารถบูรณาการแผนพัฒนาการเกษตรเข้ากับแผนพัฒนาท้องถิ่นขององค์กรปกครอง    ส่วนท้องถิ่น

4.       มีกระบวนการเรียนรู้ด้านการเกษตรเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องยั่งยืน

5.       เกษตรกรได้รับข้อมูลข่าวสารและการบริการทางด้านการเกษตรอย่างรวดเร็ว ทั่วถึง ทันต่อความต้องการและเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาอาชีพด้านการเกษตร

6.       มีการประเมินผลโดยชุมชนและมีผลการประเมินไปปรับปรุงระบบงาน

7.       ชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินงานกลุ่มอาชีพ/เครือข่าย  ได้รับการพัฒนาให้มีความเข้มแข็งและยั่งยืน

วิธีประเมินผล

1.       เจ้าหน้าที่สามารถประสานงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2.       เกษตรกรได้รับการดูแลช่วยเหลืออาชีพทางการเกษตร

3.       มีระบบการปฏิบัติงานในพื้นที่และสอดคล้องกับนโยบายชาติ

 

กิจกรรมสำนักงานเกษตรอำเภอปักธงชัย

 

1.  แบ่งกลุ่มโซน CLUSTER

2. โครงสร้างการบริหารงาน  4  กลุ่ม

3. จัดทำคำรับรอง หัวหน้ากลุ่ม / รายบุคคล

4. ประชุมสำนักงานฯทุกวันจันทร์ และประชุมร่วมกันเจ้าหน้าที่ อบต. , เทศบาล ทุกเดือน (ม ค. 51)

5 .จัดทำคำของบอุดหนุน อบต. , เทศบาล  เป็น ค่าจัดประชุมคณะกรรมการบริหารศูนย์

6. ปรับปรุงคณะกรรมการบริการศูนย์

7.โครงการสายใยรักแห่งครอบครัว เจ้าหน้าที่ อบต. รับผิดชอบครัวเรือน

8. เตรียมการดำเนินการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ PMQA  งานบริการที่เกี่ยวข้อง เช่น  กฎ ระเบียบ จดทะเบียนผู้ปลูกข้าวนาปีและนาปรัง ฯลฯ ทะเบียนเกษตรกร,ข้อมูลพื้นที่,ความพอใจในการให้การบริการทางวิชาการ

9. เตรียมการดำเนินการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการระบบเกษตรอำเภอกับเจ้าหน้าที่ทุกคน

 

กิจกรรมสำนักงานเกษตรอำเภอปักธงชัย

ภายใต้นำร่องระบบส่งเสริมการเกษตร

ภารกิจการถ่ายโอน

1. การสำรวจข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร

                - ข้อมูลพื้นฐานทางการเกษตร

- ทะเบียนเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปรัง

- ศักยภาพทางพื้นที่การเกษตร

- ทะเบียนผู้ปลูกมันสำปะหลัง

- ทะเบียนเกษตรกร

2. การจัดทำแผนพัฒนาการเกษตรระดับตำบลร่วมจัดทำแผน

          - คณะกรรมการสนับสนุนการขับเคลื่อนการจัดทำแผนชุมชน(ระดับตำบล)

                - แผนพัฒนาจังหวัด ปี 2552 – 2555

                - คณะกรรมการบริหารงานอำเภอ ( กบอ.)

3. การบริการข้อมูลและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์

                - กิจกรรม ขึ้นทะเบียนเกษตรกร  ฯลฯ

- โครงสร้าง   จังหวัด – อำเภอ – คณะกรรมการศูนย์ฯ

4. การรวบรวมส่งเสริมพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่น

                - ท่องเที่ยวเชิงเกษตร

                - วิสาหกิจชุมชน

                - ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง

          - บริหารจัดองค์วามรู้

5. การช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติ

                - เจ้าหน้าที่ อบต.ร่วมสำรวจ  ประชาคม บันทึกข้อมูล

6. การสำรวจป้องกันศัตรูพืช

                - เจ้าหน้าที่  อบต.สำรวจ รายงานและการจัดการ

7. การฝึกอบรมเกษตรกร

                - อบต.ตั้งงบประมาณจัดอบรมกลุ่มส่งเสริมอาชีพ

8. การรวมกลุ่ม

          - กลุ่มอาชีพ

                - วิสาหกิจชุมชน / จัดงบประมาณอุดหนุนกลุ่ม

9. การกระจายพันธุ์

                - เข้าระบบงบประมาณสนับสนุน ผลักดันศูนย์ข้าวชุมชน

                - โครงการอยู่ดีมีสุข

ข้อสรุปบางประการในการประสานงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

1.       อบต. เทศบาลหลายตำบลให้ความสนใจในอาชีพสาขาเกษตรกรรม

2.       อบต. เทศบาล  อบจ. มีบางโครงการที่จัดทำข้อบังคับแล้ว แต่ปรับเปลี่ยนงบประมาณในภายหลัง มีบางอบต. มีงบประมาณเหลือและให้จัดทำโครงการปลายปี

3.       การจัดทำแผนตำบลยังมีความหลากหลายรูปแบบ เช่น ของ อบต.                                           มีความพยายามหลายครั้งที่แต่ยังแก้ปัญหาไม่ได้  ปัจจุบันมีการจัดตั้งคณะกรรมการหมู่บ้านโดยกรรมการปกครองซึ่งจะมีผลต่อรูปแบบการทำงานในอนาคต

4.       การสำรวจข้อมูลทางการเกษตร  เช่นทะเบียนเกษตรกรผู้ปลูกข้าวนาปรัง ทะเบียนผู้ปลูกมันสำปะหลัง  ทะเบียนเกษตรกร   กรมส่งเสริมการเกษตรไม่สามารถเขียนโปรแกรมที่บันทึกได้ที่ อบต. จึงจะอำนวยความสะดวกในการบันทึกและประมวลผลข้อมูลและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลสะดวกยิ่งขึ้น

5.       การบริการข้อมูลและเผยแพร่ข่าวสารของกรมส่งเสริมไปยัง อบต. เทศบาล

6.       การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น ระดับภูมิภาคและส่วนกลางยังมีมุมมองที่ต่างกันท้ะงประเด็นเนื้อหาและระเบียบกฎหมาย

7.       การช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติ ระเบียบสำนักงบประมาณ  ยังไม่มีข้อสรุปทำให้ อบต. เทศบาล ยังปฏิเสธความรับผิดชอบในการจ่ายเงินช่วยเหลือเกษตรกร ผลักดันให้เป็นงบประมาณส่วนกลางเห็นควรให้ อบต. ช่วยเหลือระดับต้น เพราะเป็นผู้จัดเก็บภาษีบำรุงท้องที่ ยกเว้นเป็นภัยขนาดใหญ่ ซึ่งต้องใช้งบประมาณมาก ซึ่งมอบหมายให้ส่วนกลาง

8.       งานฝึกอบรมหลาย อบต. ให้ความช่วยเหลือ เช่น การศึกษาดูงาน ส่วนการอบรมที่ต้องใช้ วิชาการเกษตร การให้แต่ละหน่วยงานดำเนินการเหมือนเดิม แต่มีการเผยแพร่หลักสูตร                 

ส่งตรงถึง อบต.

9.       งานศัตรูพืช  กิจกรรมที่ยังมีปัญหามากมายทั้งเนื้อหาวิชาการและงบประมาณ การมีการทำ

ข้อตกลงให้ชัดเจนเพราะเกี่ยวโยงกับประเด็นทางการเมืองในท้องถิ่น

                10.    การกระจายพันธุ์    หน่วยงานทางราชการที่มีภาระเกี่ยวกับเมล็ดพันธุ์ ได้เปลี่ยนบทบาท

         หน้าที่  เช่น ข้าว ไหม ศูนย์ขยายพันธุ์พืช สถานีทดลองที่  ทำให้ขาดแหล่งพันธุ์  ควรมีการ 

         ทบทวนบทบาทหน่วยงานและงบประมาณ ตลอดจนการประสาน อบต. เช่น ขั้นตอนกการ

         จัดตั้งศูนย์ข้าวชุมชน ฯลฯ